“Wat een mooie foto’s allemaal he?” zegt een vrouw tegen mij als ik langs de expositie van de Nieuwsfoto van het Jaar loop. Echt onder de indruk ben ik niet. En wat voegt deze wedstrijd eigenlijk toe?
Vanaf half januari is het traditioneel tijd voor de journalistieke fotoprijzen, met de World Press Photo als meest prestigieuze. In Nederland trapt Stichting Nieuwsfoto de spits af. Gisteren was de uitreiking met als jurywinnaars John van der Tol (regionaal nieuws), Klaas Jan van der Weij (sport) en hoofdwinnaar Remko de Waal. De prijs richt zich op het Nederlands nieuws.
Twee fotoprijzen
Voorheen was de Nieuwsfoto van het Jaar een feestje voor ANP fotografen. In 2023 heeft Stichting Nieuwsfoto – opgericht door ANP, Beeld&Geluid en NSP – de prijs overgenomen en is het meer open geworden. De prijs lijkt vooral ontstaan uit onvrede over de Zilveren Camera. Daar zou te weinig aandacht zijn voor het werken onder de vaak zware omstandigheden. Zo stopte de NSP in 2022 na vier jaar de samenwerking met de Zilveren Camera met als voornaamste reden dat er ‘onvoldoende aandacht werd geschonken aan de puur journalistieke component van het fotovak’.
Dat de Zilveren Camera niet alleen draait om de harde nieuwsfoto klopt. Er is ook ruimte voor het achtergrondverhaal, voor het dagelijks leven, de reportage. Aandacht voor de snelle harde nieuwsfoto ontbreekt echter niet. Een groot verschil is dat er geen series zijn, één foto moet het verhaal vertellen. Maar dat kan bij de Zilveren Camera ook. De vraag is dan ook wat de nieuwe prijs toevoegt.
Veel van hetzelfde
Lopend langs de foto’s kreeg ik geen antwoord op de vraag. Zeker bij de regionale nieuwsfoto’s kun je je afvragen of het nu echt nieuws is. De foto van de Nijmeegse Vierdaagse is een prima plaat. Maar is het nog nieuws of gemaakt onder moeilijke omstandigheden of pas na lang wachten? Dat valt allemaal wel mee.
Ook aan echte nieuwsgebeurtenissen lijkt me de Nieuwsfoto van het Jaar weinig toevoegen. Natuurlijk zal de jury van de Zilveren Camera ongetwijfeld andere foto’s kiezen en wellicht ook andere onderwerpen. Maar dat heb je bij een jurywedstrijd. Onderwerpen zoals de recente explosie aan de Tarwekamp in Den Haag zijn voor een Zilveren Camera evenzogoed belangrijk. En het is niet zo dat ik nu veel verrassende en/of verschillende nieuwsgebeurtenissen zag. Sterker, ik zag vooral veel foto’s van dezelfde gebeurtenissen. De een beter, mooier of interessanter vastgelegd dan de ander, maar vooral veel van hetzelfde.
Prima winnaars
Uit het aanbod heeft de jury wel een goede keuze gemaakt. De foto van Remko de Waal is sterk. De blik van Nicolien spreekt op meerdere manieren. Het is een foto die alleen gemaakt kon worden door geduld en kennis van het onderwerp. De publiekswinnaar, gemaakt door Koen van Weel, is eveneens sterk. Omdat het verder gaat dan de platte registratie. Er zit duidelijke emotie in. Zo ook bij de winnaar van de regionale nieuwsfoto. Hoe die man daar staat, zijn vrouw naar hem reikt en de brandweer toekijkt raakt je. En dan de foto van Klaas Jan van der Weij. Sportfotografie ten top: het juiste moment, goede compositie én verhalend. Zeker als je de Tour hebt gevolgd en weet dat dit hèt verhaal van die etappe was.
Maar dit zijn stuk voor stuk evengoed kanshebbers bij de Zilveren Camera in hun categorie. Het is niet zo dat deze foto’s alleen bij de Nieuwsfoto van het Jaar een goede kans zouden maken. Met de winnende foto’s eert de stichting inderdaad het werk van de nieuwsfotograaf, maar niet meer of minder dan de Zilveren Camera zou doen.
Wisselende kwaliteit
Naast dat het leuk is dat je als fotograaf een (geld)prijs kunt winnen is de enige meerwaarde die ik zie bij de Nieuwsfoto van het Jaar de tentoonstelling zelf. Daar laten ze namelijk niet alleen de genomineerde foto’s zien – alleen de winnaars zou helemaal mager zijn – maar naar eigen zeggen de 150 beste foto’s. En dan moet ik toch even slikken. Het aardige is dat het inzicht geeft in de keuze die de jury heeft moeten maken. Het confronterende is dat de kwaliteit op zijn minst wisselvallig genoemd kan worden. Bij de sportfoto’s zit het niveau op zich wel goed. Aan de foto van Klaas Jan van der Weij is niets af te dingen, maar er zijn andere sportfoto’s waar ik me net zo goed in had kunnen vinden.
Bij de nieuwsfoto’s is dat een stuk minder. Er zitten een paar uitschieters naar boven, zoals de winnende foto’s, maar evenzoveel naar onder. Veel te veel foto’s zijn registratief, het staat erop. Zonder extra laag, zonder iets toe te voegen of iets te verduidelijken. Bij een staat inderdaad een veel besproken onderwerp op de foto, zoals het bijschrift ook zegt, maar wát nu het probleem is of waarom het veel besproken wordt, is niet te zien. Dat de foto ook nog technisch en compositorisch rammelt maakt het er niet beter op. Onbedoeld laat Stichting Nieuwsfoto zo wel zien dat een goede nieuwsfoto inderdaad niet zomaar gemaakt is. Dat je er echt moeite voor moet doen en tijd in moet steken. Al betwijfel ik of iedereen dat door heeft.
Een grote prijs
Aandacht voor nieuwsfotografie is belangrijk en goed. Zeker in deze tijd kan er geen aandacht genoeg zijn. Wat dat betreft is een de Nieuwsfoto van het Jaar een goed initiatief. Alleen voegt het inhoudelijk weinig toe, zeker als de prijzen elkaar zo vlak op elkaar opvolgen. Nu is de Zilveren Camera niet heilig en is er genoeg op aan te merken. Maar door samen te werken krijg je volgens mij wel meer en gerichter aandacht. Zodat de waarde van de fotojournalistiek zichtbaar wordt en we daar samen op kunnen proosten en reflecteren.
Goed verhaal, Bas